Alessandro Scarlatti (1660- 1725)

 

Het was voor mij een verrassing te zien dat het lemma Alessandro Scarlatti op de Nederlandse Wikipedia pagina zeer beperkt is, terwijl hij zo veel muziek heeft geschreven en de moderne aria- boeken relatief veel composities van hem bevatten. Het (vermoedelijke) antwoord wordt onderaan dit artikel gegeven.

 

                     van 1504- 1713 waren de Siciliën (Sicilië en Napels) een onderkoninkrijk van Spanje

Spaanse Successie- oorlog

(Rooms- Duits koning) Karel VI

Koning van Napels en na 1720 v. Sicilië

1660

1670

1680

1690

1700

1710

1720

1725

A.Scarlatti:

 naar Rome en

kapelmeester

C.v. Zweden

aanstelling in Napels bij o.a.

markies de Scarpio

Florence

& Rome

Napels

Rome

Na-

pels

 

Pausen:

     Innocentius XI

Alex.

VIII*

    Innocentius XII

                    Clemens XI

Innoc.

XIII

 

 

                                                                                        *Ottoboni

 

Pietro Alessandro Gaspare Scarlatti (Scarlata, Sgarlata –1-) werd op 2 mei 1660 (2) te Palermo geboren -zoals de meeste bronnen melden-, en niet te Trapani (3), waar zijn vader vandaan kwam. Hij was het tweede van de acht (zo zou blijken- veelal muzikale-) kinderen van de enigszins armlastige Pietro Scarlatti en Eleonora d`Amato.

In juni 1672 werd hij met zijn twee zussen naar familieleden in Rome gestuurd, wellicht vanwege hongersnood in Palermo, maar waarschijnlijk ook om hen meer kansen te bieden. Misschien heeft hij in zijn vroegste jeugd muziekles gehad van zijn vader, een ander familielid of een bevriende priester. Volgens de verhalen zou hij les hebben gehad in Rome van Carissimi, maar als dat al zo is, dan vrij kort, want Carissimi stierf in 1674. Alle andere verhalen zijn zeker speculatie (4).

 

 foto

 

 

Op 12 april 1678 trouwde hij met Antonia Anzalone, afkomstig uit Rome, in de Sant`Andrea delle Fratte. Hij kreeg met haar tien kinderen, waarvan een aantal jong stierf. Later dat jaar werd hij benoemd tot maestro di cappella van San Giacomo degli Incurabili (5).

Negentien jaar oud schreef hij op verzoek van de Arciconfraternità del Ss Crocifisso zijn eerste oratorium, dat in Rome opgevoerd werd. Zijn vroegst bekende opera ‘Gli Equivoci nell’ sembiante’, in 1679 te Rome opgevoerd, werd al snel ook in (o.a.) Bologna, Napels, Ravenna en Palermo in productie genomen en wellicht was Scarlatti daarvoor ook in 1681 in Oostenrijk en in München. Mede dankzij zijn operasucces kwam hij in 1679 in dienst bij Christina van Zweden, die in Rome in ballingschap leefde. Zij had in haar paleis twee academies gesticht, waar Stradella, Pasquini en Corelli toe behoorden. In het libretto van zijn tweede opera, ‘L` honestà negli amori’ (1680), wordt Scarlatti beschreven als haar maestro di cappella. Een beroemde aria uit deze opera is ‘Già il sole dal Gange’ (6a). Minstens nog vier andere opera`s, waaronder ‘Il Pompeo’ (1683) met ‘O cessate di piagarmi’ (6b) en ‘Toglietemi la vita ancor’ en zes oratoria dateren, net als veel cantates, uit zijn eerste Romeinse periode. Naast Christina werd hij verder gesteund door de kardinalen Benedetto Pamphili en Pietro Ottoboni die allebei theaters in hun paleizen hadden, wat gunstig was omdat paus Innocentius XI publieke theater spektakels ontmoedigde (7).

 

https://lh3.googleusercontent.com/rwBY54fJz2aAhmelgBYpf-NfqcMi7kMVhcEVFIcPAVxGHQB7cLE4WsIL8ouHfCqsLlI686M=s85

https://lh3.googleusercontent.com/9rdw2t7AyKHqhheFRFYS6A50YWf4R5_HgADZgCUbfIdB5KEOTy73BW8UwFh9vUZq8Kqxoys=s85

https://lh3.googleusercontent.com/3Q4gnFqf4aTBd8XIdxdZSVivCVI6rzfsJgYY8QJnyO7zOd1iHH8pjmQKsCckLxJw1t2d=s122

https://lh3.googleusercontent.com/O5qSHSb2gbeI_sCM4XcU0uEszHCKiJtyzefUywArblIJZtlo79Y8g2-XZLCfAt1qIr2cjw=s132

https://lh3.googleusercontent.com/xu37h1adrO6pInXuirAhk8jcjKIaBwjK7HSQayEpMxeYr9-VVgwLRg-4zakYC1YCEiZo=s85

https://lh3.googleusercontent.com/epVlizmFKicBPezcPltepU4XVJCkxd8YWTaQaCFMCHKpYYFcFOgJ3TJIKMDCOOaxQkauPeg=s85

https://lh3.googleusercontent.com/mTYwv5OV9d24iu2p5hrxzB2jfbaJ_fCXu9B4ovZRK8w1DwBv-kuQ4Xd4DZVGCR1tVmvBPg=s85

https://lh3.googleusercontent.com/_DqUyvny00-EFVjmUmoz-V9SMFhOk-Uv2AV-qBP6ccd5Lk0IoK-B4mEyKpxNh9XbI2rSIg=s85

Alessandro

Scarlatti

Giacomo

Carissimi

1605-1674

San Giacomo degli

Incurabili

Gli Equivoci nell`sembiante

Christina van

Zweden

Alessandro

Stradella

(1639- 1682)

Bernardo

Pasquini

(1637- 1710)

Arcangelo

Corelli

(1653- 1713)

 

Het New Grove artikel vraagt zich af wat de exacte reden was dat Alessandro, die ook nog muzikaal leider was van de S. Gerolamo della Carità, in 1684 uit Rome vertrok naar Napels. De markies del Scarpio, de Spaanse ambassadeur bij het Vaticaan, had zijn muziek gehoord en had hem –toen hij in 1683 ‘onderkoning’ van (Spanje in) Napels werd-  uitgenodigd aldaar zijn maestro di cappella te worden. Wellicht was het omdat een van Alessandro`s zussen wilde trouwen met een geestelijke, hetgeen de pauselijke autoriteiten niet kon bekoren? en vermoedelijk had een van zijn zussen (waarschijnlijk Melchiorra Brigida), met twee hofofficials samengespannen om zijn benoeming -en die van zijn broer Francesco tot eerste violist- er door te krijgen ten koste van Provenzale (8). Alessandro`s benoeming heeft echter alles te maken met de ‘opera- politiek’ van de onderkoningen in Napels en voor de inhoud daarvan wordt naar dezelfde noot 8 verwezen.

 

In Napels werden toen vooral Venetiaanse opera`s in vijf bedrijven opgevoerd, met mythologische karakters. In de volgende twee decennia veranderde dat en was meer dan de helft van de nieuwe opera`s (‘Drammi per Musica’) er van Scarlatti, met figuren als ‘koningen, vertrouwelingen, geliefden en dienaren’. Alessandro`s opera`s bevatten per stuk wel vijftig of zestig airs. De muziek van de balletten werd, net als de balletmeester, echter meestal uit Frankrijk geïmporteerd. De ouverture werd driedelig met de tempi snel - langzaam – snel. De nadruk kwam vooral op de zangkunst te liggen. De dialoog werd in secco recitatief, d.w.z. in een alleen met enige akkoorden begeleide reciterende stijl, voorgedragen. De lyrische reacties op het gebeuren werden uitgevoerd in recitativi accompagnati, (stromentati) meer expressieve declama­torische ontboezemingen, begeleid en aangevuld door het orkest, en in aria's – waarbij de basso continuo- aria werd vervangen door de da capo- aria. La Rosaura/ Rosalba, opgedragen aan D. Francesca d`Aragona, echtgenote van de onderkoning (1690), maar vooral ‘Il Pirro e Demetrio’ (1694) met o.a. de aria ‘Le violette’ (9) en ‘La caduta de' Decemviri ‘(1697) waren zeer succesvol (10).

De (40, waarvan een aantal verloren) opera`s gingen in première in het paleis van de onderkoningen en hun zomerresidentie in Posillipo en vervolgens in het publieke theater van S. Bartolomeo, dat negen permanente zangers had, vijf instrumentalisten en een kopiist én Scarlatti als muzikaal leider. In 1696 vergrootte de voorlaatste Spaanse onderkoning, de Hertog van Medinacelli, S. Bartolomeo om ruimte te maken voor meer en grotere ‘opera machines’. 

Daarnaast schreef Alessandro in deze tijd minstens zeven serenatas, negen oratoria en 65 cantatas, waarvan de serenatas en cantatas meestal eerst werden uitgevoerd voor de onderkoning en zijn gasten.

 

Naast zijn werk in Napels was Alessandro in 1686 te Rome in Palazzo Doria Pamphili voor zijn nieuwe opera ‘La Rosmene’, maar hij was er ook vaak om bij uitvoeringen van zijn nieuwe cantatas en oratoria (in Ss Crocifisso, het Palazzo Apostolico en het Collegio Clementino) te zijn. In 1689 was hij tevens kortstondig de muzikale leider van de Santa Maria di Loreto te Rome (11). Zijn opera ‘La Statira’ op een libretto van kardinaal Ottoboni was ter ere van de heropening van het Tordinona Theater in 1690 aldaar.

Veel van zijn (opera)werk werd ook elders uitgevoerd: de Accademici Rozzi en de Accademiche Assicurate (de vrouwelijke tak van de Rozzi) in Siena voerden bijv. van 1680 tot 1704 samen zeven opera`s van hem op, op een totaal van een dozijn.

Na 1697 werden zijn opera-aria`s,  hoewel vaker voorzien van hobo`s en trompetten, steeds conventioneler en ‘gewoner’ in ritme. Dit kwam misschien door de invloed van Giovanni Bononcini maar vooral door de smaak van het ‘onderkoninklijk’ hof dat eiste dat elke serieuze opera die van Venetië naar Napels kwam, moest worden voorzien van komische scènes (parte buffa) (12). Alessandro had daarom best veel stress, maar vooral ook vanwege de permanente verzoeken om nieuwe composities, terwijl er niet altijd even vlot werd betaald.

 

Door de politieke onrust vanwege de Spaanse Successie-oorlog (1702-1713) die de status van de adel in Napels ondermijnde, werd Scarlatti`s situatie erg onzeker. Daarom vertrok Alessandro in juni 1702 met zijn zoon Domenico naar Florence, naar prins Ferdinando de' Medici, musicus en eigenaar van een voorloper van de piano (= pianoforte), gebouwd door Bartolomeo Cristofori. Omdat een benoeming aan het hof van Ferdinando niet afkwam, vertrok Alessandro in oktober weer via Napels naar Rome. Zes jaar lang stuurde hij daarna nog oratoria, kerkmuziek en zeker vier nieuwe opera`s naar Ferdinando. Deze opera`s zijn allemaal verloren gegaan.

 

https://lh3.googleusercontent.com/1B7Eez0QEAUeOz6uGxsF_EB6_5BsPikh8GVOiZT7vq3sXIlbjRDL7Gsfbw_crxsyh_1e=s85

https://lh3.googleusercontent.com/K9qM-oWa4SRWpPyA3sPA7TSnPzjkkdaypQv7CKQgJomdeg9SJkdunzCVG8uUDcBpprYfpQ=s85

https://lh3.googleusercontent.com/MJWKgaFjMlrqvh4CYpa_qW0745dg3zxfHVm7Hg0gPjquXvA1Gs6IyNg1IMUHNzVMpEzu=s146

https://lh3.googleusercontent.com/D4bjKfledo6xunpbq7T4sOyy0ds3tXxTwwZcIAY6Sp6V7IBqaAnzp34mVox3BqA-9kNI8u4=s85

https://lh3.googleusercontent.com/hy1aPI3NNo8VRRBWOSNrbyNT1nFVEmVT-4wB2y1A7GFK_Le9pSqV5RYM9Bunp5lihwvF=s85

https://lh3.googleusercontent.com/wXNZs4-eBtEjbpt0USkhD5adgh-tfRbW_pnBAo3-XvoL9dHEaDgT6exeji6TyWg4afCCIQ=s85

https://lh3.googleusercontent.com/ixMno50cwkEaft3OnW_1nKXCr7tkOqFfiryWairY3PmHfGSsZli93IAEz5auNb8ZkCfXh10=s85

https://lh3.googleusercontent.com/q6fuoUBUyisTa1u8sDzYtQX3zmrSENCS1Btx3j8ov-oUl6xsBr2MXnT1P94nQqqI7kscq4Q=s85

https://lh3.googleusercontent.com/wszsM6TJglDUsJMt_79cvNcaesSKYdv6FYYWa2dM99utS3LhsML0AUBafewQ7mk0pylleQ=s85

Benedetto

Pamphili

Pietro

Ottoboni

Teatro S. Bartolomeo

Giovanni

Bononcini

(1670- 1747)

Domenico

Scarlatti

Vincenzo

Grimani

Johann

Adolf Hasse

(1699- 1783)

Johann

Joachim Quantz

(1697- 1773)

W. A. Mozart

(1756- 1791)

 

De kardinalen Pietro Ottoboni en Benedetto Pamphili waren verrukt van zijn muziek en schreven  zelf ook libretto's. Ottoboni bezorgde hem in 1703 een aanstelling als assistent maestro di cappella naast Antonio Foggia in de Santa Maria Maggiore en nam hem zelf ook in dienst. Omdat de publieke theaters door een pauselijk decreet sinds 1700 waren gesloten (sinds 1697 door paus Innocentius XII om ‘morele’ redenen en daarna door Clemens XI vanwege publieke rouw en de aardbeving van 1703), werden opera`s slechts af en toe en dan alleen in privé theaters opgevoerd, waardoor Alessandro voor Ottoboni en Pamphili, en nu ook voor prins Francesco Maria Ruspoli, vooral oratoria, serenatas en cantates schreef. Mede hierdoor werd hij in 1706 samen met Pasquini en Corelli gekozen in de Accademia dell'Arcadia. Zij kregen hier de ‘pastorale’ namen Terpandro, Arcimelo (=Corelli) en Protico (=Pasquini).

Bij Ruspoli ontmoette Alessandro ook Handel.

Opera`s componeerde hij dus bijna alleen voor prins Ferdinando voor opvoeringen in Pratolino, zoals reeds vermeld, en voor Venetië, namelijk twee tragedies (in 5 bedrijven), waaronder ‘Il Mitridate Eupatore’, mét ballet maar zonder komische karakters, voor het Carnaval van 1707.

Na zijn terugkeer uit Venetië via Ferrara en Urbino, waar zijn zoon Domenico Scarlatti een aanstelling had, in Rome, werd hij maestro di cappella van de S. Maria Maggiore. Zijn salaris was er wellicht te laag of er waren problemen met Ottoboni, in ieder geval verkeerde Alessandro rond die tijd in financiële perikelen die hem noopten tot actie:  Hij kreeg wat geld van Ferdinando en accepteerde eind 1708 een uitnodiging van kardinaal Vincenzo Grimani, de nieuwe Oostenrijkse onderkoning van Napels, weer terug te komen in zijn vroegere baan, tegen een hoger salaris (13).

 

Daar schreef hij in de volgende tien jaar 11 opera`s, waarvan Il Tigrane (1715) het grootste succes was, maar zijn 'commedia in musica' ‘Il trionfo dell'onore’(1718) was ook zeer succesvol. Zijn opera`s uit deze periode werden nu voornamelijk begeleid door een strijkkwartet. In 1716 verleende paus Clemens XI hem de titel ‘cavaliere’. Alessandro werd voor het eerst zo genoemd in het libretto van ‘Carlo Re d`Allemagna’, geschreven voor het Carnaval van 1716.

Inmiddels deed Alessandro zijn best om aan te sluiten bij de nieuwe ‘Napolitaanse’ smaak van ‘komische’ opera`s met ‘populaire’ muziek. Daarnaast ging hij ook meer voor instrumenten componeren. Omdat hij vermoedelijk ‘in geestelijke nood verkeerde’ vanwege de eisen van de nieuwe muzieksmaak, vroeg en verkreeg hij verlof in oktober 1717 weer naar Rome te gaan.

 

In Rome dirigeerde hij tijdens het carnaval zijn nieuwe opera ‘Telemaco’ in het Teatro Capranica, in 1719 ‘Marco Attilio Regolo’ en in 1721 La Griselda. Daarnaast schreef hij kerkmuziek, waaronder in 1721 een mis voor koor en orkest ter ere van Sint Cecilia voor

kardinaal Acquaviva.

Zijn laatste jaren bracht Alessandro door in Napels, waar Johann Adolf Hasse nog bij hem gestudeerd zou hebben (14). Eerdere leerlingen van hem waren in ieder geval Leo, Pergolesi en Durante. Hasse zou hem dan in 1725 in contact hebben gebracht met Johann Joachim Quantz, de latere fluitleraar van Frederik de Grote. Hasse en Quantz schreven later zeer onbetrouwbare verhalen over Scarlatti.

Alessandro stierf op 24 oktober 1725 en werd begraven in de Cecilia kapel van Santa Maria dei Montesanto en zijn vriend kardinaal Ottoboni schreef (waarschijnlijk) zijn grafschrift: Alessandro: ‘musices instaurator maximus’ (15).

 

Naast zijn opera`s componeerde Scarlatti, zoals reeds gezegd, serenatas en oratoria, maar vooral meer dan zes honderd kamer- cantates voor solo stem en daarnaast zijn nog honderd cantates wellicht van hem. Een paar zijn voor twee stemmen en vormen dan meestal ‘dialogen’:  twee sopranen, sopraan en alt of sopraan en bas. De meeste cantates zijn voor sopraan, maar een aantal ook voor alt en sommige voor bas, meestal begeleid door continuo. Helaas zijn veel daarvan nog steeds slechts in manuscript beschikbaar en daardoor niet erg toegankelijk voor ‘gewone’ mensen. Voor een overzicht van zijn werk, zie bijv. https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Composiciones_de_Alessandro_Scarlatti. Http://imslp.org/wiki/List_of_works_by_Alessandro_Scarlatti geeft een goed overzicht van zijn kamercantates (en andere werken).

 

Het artikel in de New Grove van Donald J. Grout over Alessandro geeft aan dat hij door zijn tijdgenoten als ‘ouderwets’ werd beschouwd. Hij was zeer vakbekwaam en overtrof daarin menigeen, maar hij was geen bewuste vernieuwer en hij werkte in de ‘intense maar nauwe wereld van de Napolitaanse en Romeinse aristocratie’. Het artikel vermeldt ook het gebrek aan moderne edities van zijn werken en noemt het boek van Edward J. Dent (zie bronnenlijst), oorspronkelijk uit 1905, als eerste poging om Alessandro`s kwaliteiten te begrijpen: ‘We moeten hem vooral zien als dé componist bij uitstek van de late Italiaanse barok, die niet enorm veel directe invloed heeft gehad op latere 18de eeuwse componisten -zelfs niet op Handel-(16), maar indirect wel op Mozart (…Mozart als zijn geestelijke afstammeling)’.

Het eerste ‘heel moderne’ boekwerk (in het Nederlandstalige gebied) over Scarlatti, is geschreven door Ignace Bossuyt: De oratoria van Alessandro Scarlatti, Leuven, 2015. Omdat dat boek alleen zijn oratoria behandelt en niet via enige bibliotheek verkrijgbaar is, heb ik ervan af gezien het nader te bestuderen.

 

 

https://lh3.googleusercontent.com/PGOw7Zm1fa85c8lI5SRNYeSt5dpjg6296n6sc7IgcXRktLo6ILpc_ciIwenWyPni7OOYIA=s85 I

https://lh3.googleusercontent.com/CG7lmf_a4dQSNQ0GfcousUSrtlZEtFjiVdRGzGh-_X8qa5JcJm3eaMncax_k78l3RxMuSg=s852

https://lh3.googleusercontent.com/GxVclD_UCGy3MCvF4dLHvRKlfDQnM60k_g10IsfDWZgfaepEiHIt__B0pgHvQRZNv2jD4g=s853

https://lh3.googleusercontent.com/BWcHVp9ZSSV1s3RH0lAkM1TFKiE3WVCNnCLTcO2xAAcwUGZq1SJPC-189LwHInZy_3eTYbQ=s854

https://lh3.googleusercontent.com/WTkZWfLAICPTpRNWMdukvNBtuzyDo7eGPCef4zHr2Q_YSAm6M_Oev9D3uP2RNnyVLAVLgQ=s855

https://lh3.googleusercontent.com/Q0hWUGWTBw6mbCpMwgL2gf6ZiNeNctqfJZPFyhpLaTgHo34LafgfiWGGeQt0UIYNy9L79Q=s856

https://lh3.googleusercontent.com/W2uO6qAHkj98tciQJJ3YQs9pPQZTPKmXJmcENpvrc0NEWB-0xIF4_D0yEd8EFS6xH8O1ILs=s857

Arie Antiche Parisotti, vol. I

O cessate di piagarmi

Se Florindo è fedele

Son tutta duolo

Spesso vibra per suo gioco

Se tu della mia morte

 

Arie Antiche, vol. 2

Sento nel core

Su, venite a consilio

Già il sole al Gange

All'acquisto di gloria

 

Arie Antiche, vol. 3

Toglietemi la vita ancor

Se delitto è l'adorarvi

 

30 Italian Songs and Arias, R.Nichols- m/low

Già il sole dal Gange

O cessate di piagarmi

Sento nel core

Le violette

Se Florinda è fedele

Italian Arias of the

Baroque and Classical Eras,

J. G. Paton- low

Toglietemi la vita

Amor, Preparami

 

Italian Songs of the

17th and 18th Centuries- volume I Dallapiccola-  low

Sento Nel Core

Bel Canto,Albert Fuchs- medium voice

Nevi Intatte

Per formare la Betta*

Va per lo mare

 

 

via Internet zijn deel 1,2 en 3 te downloaden//vertaling zie link

Se Florindo è fedele SSA zie link

toelichting/vertaling

toelichting/vertaling

vertaling

download link

Betta* == Bella

 

 

Jaartal/ H/ R* nr.

Titel opera

Libretto van

Titel aparte aria (`s)

Gepubliceerd in bundel

Commentaar:

1680            ?

L` honestà negli amori

D F Bernini

Già il sole dal Gange (gedicht van Felice Parnasso)?

2, 4

 

1682-1683  ?

Pompeo

Nicolò Minato

O cessate di piagarmi,  Toglietemi la vita ancor,

Amor preparami

1+ 4, 3+ 5, 5

 

1690            ?

Gli equivoci in amore

overo La Rosaura/ La Rosalba

G.B. Lucini

Se delitto è l'adorarvi (l`adorarti ?) (oorspronkelijk geschreven voor Rome voor privé festiviteiten t.g.v. twee huwelijken in Ottoboni familie- Dent. P.63)

3

 

1694  R342.23

Pirro e Demetrio

Adriano Morselli

Le violette

4

 

1697  R345.33

La Caduta de' decemviri 

Silvio Stampiglia

Se tu della mia morte; Spesso vibra per suo gioco

1

 

1698  R346.35

La Donna ancora è fedele

Domenico Filippo Contini

Se Florinda è fedele, Son tutta duolo

1+4

 

1715  R354.59

Tigrane

Domenico Lalli

All'acquisto di gloria

2

 

 

 

 

Titel (kamer)cantata:

 

 

 

 

?      H538

Per formare la Betta/Bella

anoniem

Per formare la Betta/Bella (Dent p. 223: onzeker of A.S. de componist is)

7

 

?      H655

Sento Nel Core

?

Sento nel core certo dolore (S’allontana per non innamorarsi)      S of A bc

4, 6

 

?    ?

Su, venite a consilio (?)

onbekend

Su, venite a consilio (dialoghetto)

2

 

?   ?

Va per lo mare (?)

onbekend

Va per lo mare, che la circonda

7

 

Cantate of losse aria?

 

?   ?

Nevi Intatte

Nevi Intatte

7

 

 

*"R" nummers: Giancarlo Rostirolla, Catalogo generale delle opere di Alessandro Scarlatti (Turin, 1972)

  "H" nummers: Edwin Hanley, Alessandro Scarlatti's Cantate da Camera. A Bibliographical Study

 

Aan dit artikel is het laatst gewerkt op 2 september 2017

 

Noten:

(1). New Grove, artikel over Alessandro Scarlatti e.a. Ralph Kirkpatrick in zijn boek over Domenico Scarlatti verwijst hier ook naar.

(2). Volgens  Anthology of Italian Songs (17th & 18th Century), Volume I: Vocal Collection werd Scarlatti geboren in 1659  en stierf hij 24 oktober 1725; idem: http://www.newadvent.org/cathen/13515a.htm;  volgens de New Grove: 2 mei 1660 en 22 okt. 1725; volgens https://archive.org/details/alessandroscarla00dent werd hij geboren in 1658 of 1659, wellicht in Trapani; Dent p.233 (e.v.) geeft voor geboorteplaats en jaar nadere info van andere onderzoekers die ter plaatse zijn geweest: definitief 2 mei 1660 te Palermo

(3). zie: http://www.baroquemusic.org/bioascarl.html; zie ook bovenstaande noot

(4). Greene's Biographical Encyclopedia of Composers door David Mason Greene, vermeldt op p. 182 dat de familie arm was en dat vader Pietro stierf voor de 18de verjaardag van Alessandro; leraren waren onbekend. ‘Alessandro Scarlatti, die vermoedelijk les kreeg van de componisten Giacomo Carissimi en Johann Joachim Quantz (Muziekbus)

A.S studeerde waarschijnlijk bij Carissimi en Pasquini (componistennet)’. He is generally said to have been a pupil of Giacomo Carissimi in Rome, and some theorize that he had some connection with northern Italy because his early works seem to show the influence of Stradella and Legrenzi. http://www.baroquemusic.org/bioascarl.html

(5). http://www.baroquemusic.org/bioascarl.html

(6a). 30 Italian Songs p. 56 e.v. L`Honesta ging op 3 februari 1680 in première in Teatro di Palazzo Bernini en was gewijd aan Christina van Zweden. De aria Già il sole dal Gange werd gezongen door Saldino, een page, die de zonsopgang in Algerije bewondert ; in http://www.theaccompanimentcompany.com/giagrave-il-sole-dal-gange.html  staat:John Glenn Paton observes that “dal Gange” is merely a figure of speech meaning the east.; Behalve deze aria is er verder niet veel te vinden over de opera.

(6b). 30 Italian Songs p. 63: ging in 1683 in première in het privé theater van de familie Colonna in Rome en daarna op tournee langs 5 andere Italiaanse steden. De aria werd gezongen door Sesto, zoon van de Romeinse generaal Pompeo, tegen Issicratea, voormalig koningin van Pontus (N-Turkije), die naar Rome werd teruggebracht door het zegevierende Romeinse leger. Ze weigert zijn attenties want ze houdt nog van haar echtgenoot en wil naar deze terug.

(7). Dent p. 23 e.v: .In 1676 werd Clemens X opgevolgd door Inoocentius XI, die allerlei hervormingen invoerde: hij verbood alle publieke opera- voorstellingen waar een toegangsprijs voor gevraagd werd; hij probeerde ook privé en gratis voorstellingen tegen te gaan, door degenen die in theaters hadden gezongen te verbieden in kerken te zingen; vrouwen verbood hij helemaal op het podium te staan. Zij werden vervangen door castraten. In Napels waren er geen beperkingen voor vrouwen!

(8). New Grove , Scarlatti p. 551; de invoering van de opera in Napels is een ‘politieke’ daad geweest: de Spaanse onderkoning van Napels, graaf Oñate, voerde die in als middel van culturele propaganda en Spaans (absolutistisch) machtsvertoon. Er was nl. sprake van Spaanse loyaliteit van de stedelingen t.o. de francofielautonome (feodale)adel van Napels (Colloquium A. Scarlatti p. 18 e.v.). De opera`s werden opgevoerd aan het hof en in Teatro S. Bartolomeo. De stedelijke intelligentsia kwamen met hun eigen ‘dramma`s’ die werden opgevoerd aan het hof en in S. Maria di Loreto, maar zij hadden weinig interesse voor de Napolitaanse opera die werd gezien als ‘Hof- en Volkstheater’. Markies Del Carpio probeerde met de benoeming van Scarlatti een francofiele cultuurmode te introduceren die 9 tot in kleding en gastronomie) al het duidelijk ‘Spaanse’ in het stads- en hofcultuur leven moest doen vergeten: een middel om de stedelijke aristocratie sterker aan het Hof te binden en van de feodale aristocratie te scheiden (Colloquium p. 32). Alle muziekopvoeringen spelen zich voortaan

Af in Hof en Teatro S. Bartolomeo. Scarlatti levert de muziek, maar wordt na zijn aanstelling als hofkapelmeester (bijna) niet meer vermeldt in de libretti.

(9).Le Violette is de tweede aria in acte II en werd gezongen door een jonge man, Mario geheten, die verliefd is op een vrouw van hogere sociale status

(10)..Il Pirro e Demetrio ging vervolgens naar Rome< Siena, Florence, Milaan, Brunswick, enz. en kreeg meer dan 60 opvoeringen in Londen (1708-1717), deels in Engelse vertaling. Maar het succes bracht geen extra geld voor componist noch voor librettist

(11).zie: http://www.componisten.net/default.asp?c=scarlatti_a; Dent p. 244 ‘He taught at the Conservatorio di Santa Maria di Loreto for one month only in 1689’

(12). Voor de inhoud van de ‘buffoscènes’ zie het artikel van Hellmuth Christian Wolff in ‘Colloquium Alessandro Scarlatti’ p. 191 e.v. De aldaar geciteerde duetten zijn helaas nog niet in druk uitgegeven. Dent p. 68 e.v. over de ‘vulgaire’ stijl van de Napolitanen, waar Scarlatti een hekel aan kreeg.

(13).Volgens New Grove; echter volgens (Greene`s Biografische encyclopedie van componisten) is er niets zeker  tot 1713; Dent p. 242 noemt slechts Wirich Philipp von Daun als (nieuwe) onderkoning in Napels in 1713. Daun was al eerder onderkoning van 1707-1708; tweede keer was 1713- 1719; Grimani was 1708-1710, zie: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_viceroys_of_Naples; Grimani verhoogt het salaris van Alessandro, zie Dent p. 116.

(14).Volgens de New Grove is de enige informatiebron hierover diens gesprekken met Charles Burney 50 jaar later (zie zijn General History of Music)

(15). https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Alessandro_Scarlatti

(16). Zeer opvallend is dat Donald Grout in zijn artikel in de New Grove aangeeft dat Alessandro geen aanwijsbare directe invloed heeft gehad op Handel, terwijl hij in zijn geschiedenis van de Westerse muziek op p. 497 zegt dat Handel o.a. ‘bij Ruspoli in Rome was… Hij maakte kennis met Steffani, wiens muzikale stijl, samen met die van Corelli en Alessandro Scarlatti, grote invloed op hem had’. Dent zegt op p. 199 e.v. dat de invloed van A. Scarlatti op Handel in het begin sterk was, maar niet erg blijvend of diepgaand; Handel werd meer beïnvloed door Bononcini.

Bronnen:

Gedrukte:

The New Grove Dictionary of Music & Musicians, edited by Stanley Sadie, London 1980 (m.n. artikelen over de verschillende leden van de familie Scarlatti), waarvan over Alessandro door Donald J. Grout m.m.v. Edwin Hanley en Malcolm Boyd

Edward Joseph Dent (1876- 1957), Alessandro Scarlatti, his life and works (zie: https://archive.org/details/alessandroscarla00dent)

30 Italian Songs and Arias of the seventeenth and eighteenth centuries, selected and edited by Roger Nichols, medium-low voice, EP 7743b

Ignace Bossuyt, De oratoria van Alessandro Scarlatti, Leuven, 2015

Colloquium Alessandro Scarlatti Würzburg 1975, herausgegeben von Wolfgang Osthoff und Jutta Ruile-Dronke, Tutzing, 1979

E.J. Dent, Alessandro Scarlatti, His life and work, London, 1905;  heruitgave door Frank Walker, London,1960

Donald J. Grout & Claude V. Palisca, Geschiedenis van de Westerse muziek, Uitgeverij Contact, 2004

 

Websites:

http://www.baroquemusic.org/bioascarl.html

http://www.componisten.net/default.asp?c=scarlatti_a

http://imslp.org/wiki/List_of_works_by_Alessandro_Scarlatti

https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Alessandro_Scarlatti

https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Composiciones_de_Alessandro_Scarlatti

http://www.scarlattiproject.com/shared/main_search.php?genre_s..

http://www.newadvent.org/cathen/13515a.htm  (ivm Trapani  en veel andere gegevens)

Anthology of Italian Songs (17th & 18th Century), Volume I: Vocal Collection: https://books.google.it/books? (geeft ook Trapani)

http://www.dbnl.org/tekst/_tir001198601_01/_tir001198601_01_0018.php (artikel van D. Hillenius over Scarlatti

 

 

 

Terug naar de pagina ‘Muziek