HECTOR BERLIOZ (1803- 1869)

 

Het leven van (Louis-) Hector Berlioz is niet zo makkelijk kort samen te vatten. We weten erg veel over en van hem, mede omdat hij zelf in 1848 zijn ‘Memoires’ begon te schrijven. Hij leefde in een politiek zeer onrustige tijd, waarin verschillende revoluties en vele oorlogen plaatsvonden.

 

Hector Berlioz werd op 11 december 1803 geboren te La Côte- St-André (departement Isère), als oudste zoon van de atheïstische chirurg Louis- Joseph Berlioz en diens streng katholieke echtgenote Marie- Antoinette- Joséphine (geboren Marmion). Op 10- jarige leeftijd bezocht hij korte tijd een seminarie, maar daarna nam zijn vader de opvoeding over. Deze gaf hem les in talen, literatuur -de klassieken en met name Vergilius-, geschiedenis en aardrijkskunde.. In 1815 raakte Berlioz, naar eigen zeggen (in zijn –niet altijd geheel betrouwbare- Memoires), in de ban van de muziek en de liefde: hij raakte zwaar verliefd op -de toen 18-jarige-  Estelle Duboeuf.

Als tiener kreeg hij fluit-, zang- en gitaarles maar nooit pianoles. Monsieur François- Xavier Dorant leerde hem naast gitaar, ook de flageolet, de fluit en de trommel te bespelen. Met behulp van een kopie van Rameau`s ‘Traité de l`harmonie’ begon hij ook te componeren. Omdat zijn vader wilde dat hij hem zou opvolgen, stuurde deze hem eerst naar Grenoble en later – in 1821- naar Parijs om medicijnen te studeren.

 

1800

1810

1820

1830

1840

1850

1860

1870

Franse Revolutie- Napoleon

 

      Charles X

Burger- koning Louis Philippe

2de Rep.

2de Franse Keizerrijk/ Napoleon III

Fr.-D. Oorlog

                                                                               De Romantiek

vrouwen/ vriendinnen

                                                                  Estelle Fournier (Duboeuf)

 

 

 

 

 

                                Harriet Smithson

 

 

 

 

 

 

 

C.Moke

 

                   Marie Recio

 

 

 

 

             Mélodies

             Irlandaises

B. Cellini/ Roméo et Juliette/Les Nuits d`Eté

 

B&B

 

 

 

Periode 1821- 1830:

Echter op zijn 21ste besloot Berlioz zich geheel aan de muziek te wijden, nadat hij in Parijs verschillende opera uitvoeringen van o.a. Gluck had gehoord. Eind 1822 werd hij aangenomen als leerling van Jean François Lesueur, een van de favorieten van Napoleon Bonaparte, die aan het conservatorium compositie doceerde.

Uit 1824 dateert Berlioz`eerste grote compositie, die bewaard is gebleven(een aantal eerdere verbrandde hij later). Omdat zijn vader hem voor een muziekstudie geen toelage wilde geven (1), moest hij overleven van geleend geld, een paar leerlingen, koorzanger zijn (bij Théâtre des Nouveautés) en van het artikelen schrijven voor de krant.

Belangrijk is te weten dat de Kerk in die tijd de sacramenten weigerde aan acteurs en actrices. Zij mochten ook niet in gewijde grond begraven worden. Het was dus toen echt niet prettig om het zonder ‘de achting van de mensen’ te moeten doen.

In 1826 ging Berlioz naar het conservatorium waar hij contrapunt kreeg van Anton Reicha en (nog steeds) compositieles van Lesueur. Liszt, Gounod en César Franck hebben ook bij Reicha gestudeerd. Berlioz kreeg in die tijd ook steeds meer bewondering voor de schilder en schrijver Eugène Delacroix.

 

In 1827 raakte hij in de ban van Shakespeare en vooral van de vertolkster ervan, de actrice Harriet Smithson. Harriet, die hij twee jaar lang achtervolgde, noemde hij ‘Ophelia’, ‘Juliet’ of ‘Desdemona’. Zijn ongelukkige passie voor haar inspireerde hem in 1830 tot het schrijven van zijn Symphonie fantastique. De Mélodies Irlandaises, ‘naar Thomas Moore’, zijn ook op Harriet gericht, als landgenote van Moore. In het laatste lied ervan, Elégie, hoor je volgens Graham Johnson Berlioz` frustratie en zielenpijn over de romance met haar én ‘de geboortepijn van de Romantiek’, maar het Ierse eiland werd, met haar ‘verre volk’ en ‘verre gebeurtenissen’,  –volgens Peter Bloom- ook gewoon ‘romantisch’.

Eind jaren `20 maakte Berlioz kennis met het werk van Beethoven, waardoor hij ook zuiver instrumentele muziek ging schrijven (zie Symphonie fantastique) en met Goethe`s Faust. Ook de werken van Scott, Byron, Chateaubriand en Hoffman inspireerden hem, net als het werk van zijn tijdgenoten Hugo, de Vigny, Balzac, Flaubert en Gautier.

Vele jaren was hij vanaf toen bezig met het plannen en organiseren (en na 1835 dirigeren) van zijn eigen concerten in Parijs, wat hem veel geld kostte. Nadat hij het in 1827, 1828 en 1829 vergeefs had geprobeerd, won hij  in 1830 de Prix de Rome: een middel om zijn ouders eindelijk te kunnen overtuigen van zijn serieuze ‘muziekneigingen’.

Een van de voorwaarden van de Prix de Rome was echter een tweejarig verblijf in Italië, maar dat zou niet goed zijn voor zijn net gestarte Parijse carrière, zijn gezondheid en…de ontluikende liefde voor de 19 jarige pianiste Camille Moke (Marie- Félicité- Denise Moke). Om al deze redenen probeerde hij onder deze verplichting vandaan te komen.

 

Periode 1831- 1842:

Ondanks zijn aanvankelijke weerzin vertrok hij op reis naar Italië, waar hij 15 maanden zou blijven. Niet de Italiaanse kunst of de muziek inspireerde hem daar bij het componeren, maar het landschap en de zon: ‘Harold en Italie’, ‘Benvenuto Cellini’ enz. leggen daar getuigenis van af. Hij ontmoette er struikrovers, revolutionairen, zeelieden, boeren en reizigers, maar weinig musici behalve Mendelssohn. In Rome waar hij moest verblijven in de Villa Medici, componeerde hij niet veel. Veel meer hield hij van Florence. Daar ontdekte hij dat zijn geliefde Camille er vandoor was met de pianobouwer Camille Pleyel! Aanvankelijk van plan hen allebei en zichzelf te doden, zag hij er van af en componeerde in plaats daarvan ‘Le retour à la vie’ (later ook Lélio geheten) (2). Enige maanden later vertrok hij weer naar Parijs.

 

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTB4SzJRfDEeKnw-DkpysbEucwZOwWYEyD8ecGYU5AfAxvqFImLCG3m9A

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcST4OBXpqHuljpKIzMhFokBVcUdAmYO7wt6jO1B9s5EM88HAp-vT4SCPw

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcStdOEwJSGF4dRjs_upEL9Bo-FRKRAvWa_J9yKsLhXAfoGkEwWnMb5vxA

https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS0K1nkOxhyG7ILtbaijXmUxKwoNvDjXva-VY4HrzZMPzqRFr8M2iTM

https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQ9Jur01ixSadGrkHQuttfLzLuh8t2AIRssmdaqCmaffqlpBOqFipIEjQ

https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSZmDgRCIE1qNhYc6O7hRoPiONq_EgKLmmRFWuQhpRUoTrDAz3crTVX

https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTtNYxcHz2YVUxme9zcwsiLbMk7qJTI0uhFUxSVdrN9bAkcxv9_7lXo

https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTwwuQh2reuQ22pggpTwQHI0Q46VIkzOmTveMBDIhZh8FyIdlG9xY43

Geboortehuis Berlioz, nu museum

Jean François Lesueur

Anton Reicha

L. von

Beethoven

Harriet Smithson

Camille Moke

Delacroix : De Vrijheid leidt het volk (1830)

Mélodies Irlandaises

Super romantiek!

 

Na veel avontuurlijke verwikkelingen huwde hij in 1833 Harriet Smithson. Zij kregen een zoon, Louis (Louis- Thomas Berlioz), maar het huwelijk zou al snel op een mislukking uitlopen: er bestond een taalbarrière tussen hen, een verschil in temperament en vooral voortdurend dreigende armoede. Nadat Harriet een been had gebroken kwam het nooit meer goed met haar carrière. Ze was verder erg jaloers van aard en in haar frustratie greep zij steeds vaker naar de fles. Haar gezondheid ging zienderogen achteruit (en ze overleed in 1854, nadat ze tien jaar eerder gescheiden waren).

Als componist verdiende Berlioz nauwelijks iets. De meeste mensen vonden zijn muziek excentriek en ‘incorrect’. Twee (Franse) regeringsopdrachten brachten ook niet echt veel geld in het laatje en uit pure geldnood werd hij muziekcriticus. Daarnaast ging hij zich – na 1835- toeleggen op het dirigentschap.

Hij probeerde verder voet aan de grond te krijgen in de (Parijse) Opéra, waar Gluck en Spontini grote successen behaalden (3).

 

Berlioz` eerste ‘grand opéra’, ‘Benvenuto Cellini’ uit 1838 was gebaseerd op de autobiografie van deze ‘uomo universale’ -edelsmid, beeldhouwer, schrijver en musicus (1500- 1571). De opera draaide vanwege het onconventionele karakter uit op een groot fiasco, mede door de slechte uitvoering en Berlioz zou hierna in de Parijse Opéra geen voet meer aan de grond krijgen. Wel veel succes behaalde hij met de regeringsopdracht van het grootse ‘Requiem’ en de ‘Grande symphonie funèbre et triomphale’. Dankzij een gift van Paganini in 1838, een uiting van zijn bewondering voor Harold en Italie, kon hij zich toch weer wijden aan het componeren. Shakespeare inspireerde hem tot het schrijven van de symfonie met koor, Roméo et Juliette, uit 1839, die redelijk succesvol was.

Veel composities uit deze tijd waren juist -in tegenstelling tot het Requiem en de Grande Symphonie- heel delicaat en intiem: Berlioz bleef liederen schrijven, die hij soms ook orkestreerde, zoals La captive en Le jeune pâtre breton, Sara la Baigneuse en Les nuits d`été (1841) (4).

 

Periode 1842- 1848:

In 1842- 1843 maakte Berlioz voor het eerst een grote tournee met zijn werken door België en Duitsland, vooral om te voorkomen dat anderen zijn werk zouden uitvoeren (5). Zijn eerste buitenlandse concerten vonden plaats in Brussel, maar hij behaalde er weinig succes. In Duitsland ging het beter: hij dirigeerde er de plaatselijke orkesten en ontmoette er collega's als Robert Schumann, Richard Wagner, Giacomo Meyerbeer en Felix Mendelssohn.

Op zijn tour door Duitsland werd hij vergezeld door Marie Récio (geboortenaam: Marie- Geneviève Martin), een zangeres van Frans- Spaanse afkomst. Voor haar orkestreerde hij ‘Absence’,  ‘om haar bezig te houden’, omdat ze volgens Berlioz  ‘zong als een kat’. Ze liet zich echter niet uitsluiten van het meedoen aan zijn concertreeks (6).

 

Hij oogstte vanaf toen meer waardering in het buitenland dan in Frankrijk. Hij reisde behalve naar Duitsland en België, ook regelmatig naar  Oostenrijk, Bohemen, Hongarije, Rusland en Engeland, zeer geïnspireerd door Lord Byron. In 1844, ingestort door de organisatie van een mammoetconcert -op het Grand Festival de l`Industrie- met 1000 musici voor een publiek van 8000 man, kwam hij weer naar Nice om rust te houden. Daar begon hij aan zijn ouverture Le Corsaire (de zeerover). Gedurende een reis door Midden- Europa schreef hij ‘La damnation de Faust’, een soort opera bestemd voor de concertzaal, of liever voor het 'theater van de verbeelding', gebaseerd op Goethe`s Faust. Het grootschalige werk ruïneerde hem bijna toen de zaal bij de concertante uitvoeringen in 1846 in de Opéra- Comique te Parijs vrijwel leeg bleef. In het buitenland echter vierde hij er grote triomfen mee.

 

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRrQKTgHgHjv337Xkhgv-VhpSZbj6FBiaMp1HJU2wuetHtvejb5J62x2g

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQJzJMBrePptP9mnLHloLNIYIPblwNU2TpiF97ugq-DOsL9HnKPdicP

https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSHPKcl3JbiDXrmSklqN9QXPBD-u9aLtpRRGuwRn-17TK5_4pnf-lvaDA

https://encrypted-tbn3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcT8BqOlnbYTlf6PFiYz9mde-XVxU6GlkwrCRl1quUNfiOwGqSqFvHaC-Q

https://encrypted-tbn3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRZ4YP6vwFKsQoqZa8ifRTSJHWkzOLKJeWivcBnFDb1BBuaICVbhXQncw

https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTxCAjs9B9yj0yYIemc1V1JBRraNYV8ui1ykpARfUYbuPwjCsko95HSTQ

https://encrypted-tbn3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQ6rttIlUz78TY-r76FF01pC01d5ug8UJNdYnaZ33biUXz1R80h0SJWzw

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQHVZHo_5W4SurbKg_hYek1_HgwJD3ihG8Cmf6n1ZLdoqxYs-MqoQynmQ

Franz Liszt

Felix Mendelssohn

De opera Benvenuto Cellini was gebaseerd op de autobiografie van de Florentijn B. Cellini. Deze huldigde de opvatting dat kunstenaars helden waren. Ondanks het Italiaanse thema wilden de Italiaanse artiesten in Parijs niet meewerken aan het ontstaan van een concurrerende Franse romantische operatraditie

Humbert Ferrand, vriend van B.

Marie Récio

Voor haar orkestreerde B.

L`Absence

Madeleine Nottes: aan haar werd L`Absence – Nuits d`Eté nr. 4- opgedragen

Louise Bertin:

Berlioz dirigeerde in 1836 haar opera Esmeralda

 

Periode 1848- 1863:

Berlioz`vader stierf in 1848 en hij erfde een klein inkomen uit diens bezittingen, waardoor zijn financiële problemen iets minder werden. In deze tijd woonde hij regelmatig in Londen met Harriet en ook met Marie Récio. In 1854 stierf Harriet en in hetzelfde jaar hertrouwde hij met Marie. ‘Hij voelde zich hiertoe verplicht’, zei hij tegen zijn zoon. Zij stierf op haar beurt in 1862.

Dankzij zijn vriend Liszt werden veel van Berlioz` werken in Weimar uitgevoerd. De maîtresse van Liszt, prinses Sayn- Wittgenstein overreedde hem in 1856 zijn droom van een grote epische opera, gebaseerd op de Aeneas, na te streven. Het werd Les Troyens, waarvan de orkestmuziek veel bijval oogstte, maar die door de Parijse Opéra opnieuw werd afgewezen. Alleen de 3de tot 5de akte er van werden tijdens zijn leven opgevoerd. In hetzelfde jaar kreeg hij wel voor het eerst een beetje erkenning in eigen land, toen hij tot lid van het Institut de France werd gekozen.

Van 1856 tot 1863 dirigeerde Berlioz jaarlijks in de zomer in Baden- Baden op uitnodiging van Bénazet, manager van het casino aldaar. Dankzij hem kreeg hij ook de compositieopdracht in 1862 voor de opera Béatrice et Bénédict (7).

 

https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRc2AwWM6_FPEagxiQS2hp_hqnjx5-ig1MBD7og0fLp_BqKnixVyG4n

https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQ1_3dz2Mbut2-2cxdUTrclBIKj7Bv67fjN-_g63G-Qxwow_S8wyJGz0Q

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQcwopLDFzCMO7ODfih71No2e2rjEkHwda_BsNMPa4_WHwsMHe20fMpEA

https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRxsgZToRVcmkAFnmh0EzZTI0KFyn5lrWroNQRMK5Jktz1twSB3nz2M

  https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQl6plQku-jR3_UeYovPy54Iw5g1868m2YjloupgdwrqmtKHZ5-e_O0hA

https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTFF0HMjDmUXzxCHftq9cEz99JiafZ1Og2qWaCZWBBV5ZIXQ_KerZ0KEQ

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcR-VYZY-ki6wJ8o3_NcXuxqP1WlveORxYDGHK45IDdhoHzyhKjZTF40pA

https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRzRrMCkJEOcmSFGbWDlQg26rDmlkWDZGWvsWeHXwPBuzmfD3sy7x94Iw

Théophile

Gautier,

tekstschrijver van Nuits d`Eté

Pauline Viardot- Garcia

componiste en mezzosopraan

B. werd in 1859 verliefd op haar

Niccolò Paganini

prinses Carolyne zu Sayn- Wittgenstein

Anne Arsène Charton- Demeur zong  in 1866 ‘Béatrice.’

een laatste afbeelding van Berlioz

Estelle Fornier (Dubœuf)

Het graf van Berlioz

 

Periode 1863- 1869:

Berlioz leed de laatste jaren van zijn leven een teruggetrokken bestaan, geplaagd door een darmziekte. Hij kwam wel weer in contact met zijn jeugdliefde Estelle Fornier (geb. Dubœuf ) en met zijn zoon, die zeeman geworden was. Toen deze laatste in 1867 op Cuba stierf, was Berlioz gebroken en wachtte hij alleen nog maar op de dood. Een laatste tournee naar Rusland (1867) betekende een uitputtingsslag, waarna zijn gezondheid steeds verder achteruit ging, tot hij in het bijzijn van enkele vrienden, waaronder Anne Charton, stierf. Hij ligt begraven op het kerkhof van Montmartre.

 

Berlioz schreef, verhoudingsgewijs, niet zo veel liederen. De meeste liederen voor vrouwenstem schreef hij voor de mezzo- stem, omdat hij (volgens Graham Johnson) niet van hoge sopraanstemmen hield. In zijn Memoires schrijft Berlioz niets over zijn ‘vroege pogingen’. Zelfs over Les Nuits d`Eté vermeldt hij nauwelijks iets. Veel lied- manuscripten zijn door verwaarlozing verloren gegaan. In 1850 heeft hij twee bundels samengesteld van zijn vocale werken, ter publicatie: Feuillets d`album en Fleurs des Landes. In 1863 verzamelde hij een bundel met 32 Mélodies.

In de jaren `60 van de 20ste eeuw vond er een revival plaats van Berlioz` liederen, mede door de dirigent Colin Davis.

De mooiste ervan dateren –naar men zegt- uit de jaren 30, begin jaren `40 (van de 19de eeuw). Echter: de bariton Pierre Bernac vond dat ‘Berlioz` liederen vaak een romantische breedsprakigheid hadden, die tegengesteld was aan de essentiële karakteristieken van de Franse mélodie’, hoewel hij in zijn bespreking van Franse liederen nog wel de Nuits d `Eté vermeldde.

 

Berlioz` werk is door D. Kern Holoman chronologisch geordend in diens Catalogue of the Works of Hector Berlioz (verschenen als deel 25 van de NBE = Hector Berlioz: New Edition of the Complete Works). Werken die bij elkaar horen zijn, in afwijking van de chronologie, onder één nummer ondergebracht, voorzien van serie- letters, bijv. H.42A.

 

Hieronder volgt een overzichtje van liederen voor de solo mezzo/alt- zangstem en duetten met pianobegeleiding:

ca. 1809

Opus-

H.7 (H= Holoman)

Tekst: anoniem

Le dépit de la bergère- strofenlied

Mezzo

http://petrucci.mus.auth.gr/imglnks/usimg/8/81/IMSLP26567-PMLP58999-HB_7_La_D__pit_de_la_Berg__re_VS_PML.pdf

1822

Opus-

H.11

Bourgerie

Pleure, pauvre Colette -DUET

S/ M

http://conquest.imslp.info/files/imglnks/usimg/a/ab/IMSLP64218-PMLP130833-Berlioz_-_Pleure_pauvre_Colette__vocal_score_.pdf

1823

Opus-

H.15

Albert du Boys

Le Montagnard exilé - DUET

S of M/

A

http://burrito.whatbox.ca:15263/imglnks/usimg/0/0d/IMSLP64215-PMLP130828-Berlioz_-_Le_montagnard_exil____vocal_score_.pdf

1829

Op.2/2

H. 40A

Thomas Gounet

(naar T.Moore)

Hélène (ballade)

In: Neuf mélodies irlandaises

S/A

http://imslp.nl/imglnks/usimg/d/d6/IMSLP165205-PMLP115008-Berlioz_-_Helene_2vvPf_Sibley.1802.17235.pdf

1829

Op.2/4

H. 42A

Thomas Gounet

(naar T.Moore)

La belle voyageuse (ballade)

In: Neuf mélodies irlandaises

M

http://burrito.whatbox.ca:15263/imglnks/usimg/1/19/IMSLP165207-PMLP115008-Berlioz_-_La_belle_voyageuse_VPf_Sibley.1802.17235.pdf

1829

Op.2/7

H.45

Thomas Gounet

(naar T.Moore)

L`origine de la harpe (ballade)

In: Neuf mélodies irlandaises

M

http://petrucci.mus.auth.gr/imglnks/usimg/0/0c/IMSLP165210-PMLP115008-Berlioz_-_L_origine_de_la_harpe_VPf_Sibley.1802.17235.pdf

1832

Op.12

H.60A

Victor Hugo

La captive (oriëntale)

M

http://javanese.imslp.info/files/imglnks/usimg/1/1e/IMSLP26569-PMLP59001-HB_60A_La_Captive_VS_PML.pdf

1833

Op.

13/4

H.65A

Auguste Brizeux

Le jeune pâtre breton= le jeune paysan breton

M

http://petrucci.mus.auth.gr/imglnks/usimg/5/53/IMSLP114578-PMLP115031-Berlioz_-_Le_jeune_patre_Breton_VHnPf_rsl.pdf  (versie H.65C= met hoorn)

1834/

1850

Op. 11

H.69C

Victor Hugo

Sara la Baigneuse- DUET

S/A

http://imslp.nl/imglnks/usimg/f/ff/IMSLP165247-PMLP115184-Berlioz_-_Sara_la_baigneuse_2vvPf_Sibley.1802.17235.pdf

1835

Op.-

H.73

Léon de Wailly

Chansonette

(melodie gebruikt in Ben. Cellini)

T of S

 

1840

e.v.

Op.7

H.81A

T. Gautier

Les Nuits d`Eté

M (A)

http://imslp.org/wiki/Les_nuits_d'%C3%A9t%C3%A9,_Op.7,_H_81_(Berlioz,_Hector)

1842

 

Op.

18/2

H.92A

Ernest Legouvé

(naar

Shakespeare)

La Mort d`Ophélie

(ballade)- ( in Tristia)

S

http://imslp.nl/imglnks/usimg/e/e8/IMSLP19750-PMLP46302-La_mort_d_Oph__lie.pdf

(1848

H.92B

La Mort d`Ophélie- DUET

 

M of A en A

http://burrito.whatbox.ca:15263/imglnks/usimg/7/78/IMSLP165249-PMLP46302-Berlioz_-_La_mort_d_Ophelie_FchPf_Sibley.1802.17235.pdf

1844

Op.-

H.94 (B)

Alex. Dumas

père

La belle Isabeau: conte pendant l`orage

M

http://burrito.whatbox.ca:15263/imglnks/usimg/3/38/IMSLP165219-PMLP295012-Berlioz_-_La_belle_Isabeau_VChPf_Sibley.1802.17235.pdf

1845

Op.19

H.107A

R .de Beauvoir

Zaïde

M

Voor zangstem en orkest op IMSLP

1846

Op.

13/3

H.113

A. de Bertin en

E. Desxhamps

Le Trébuchet- DUET

(in 1850 in Fleurs des Landes)

S/ A

http://burrito.whatbox.ca:15263/imglnks/usimg/0/0f/IMSLP165257-PMLP115007-Berlioz_-_Le_trebuchet_2vvPf_Sibley.1802.17235.pdf

1850

Op.

13/1

H.125

Bouclon

Le Matin

(in 1850 in Fleurs des Landes)

M

http://javanese.imslp.info/files/imglnks/usimg/1/10/IMSLP165253-PMLP115007-Berlioz_-_Le_matin_VPf_Sibley.1802.17235.pdf

1850

Op.

13/2

H.126

Bouclon

Petit Oiseau

(in 1850 in Fleurs des Landes)

M(A)

http://conquest.imslp.info/files/imglnks/usimg/b/bf/IMSLP165256-PMLP115007-Berlioz_-_Petit_oiseau_VPf_Sibley.1802.17235.pdf

 

 

 

 

 

 

 

1862

Op. -

H. 138

H. Berlioz

Bétrice et Bénédict –Opéra-

Comique  DUET: Duo-nocturne: Vous soupirez Madame?/ Nuit paisible

M/A

http://imslp.org/wiki/B%C3%A9atrice_et_B%C3%A9n%C3%A9dict,_H_138_(Berlioz,_Hector)

Bundels vocale werken (belangrijk voor M en A) :

 

 

1829

e.v.

Op.2

H.38

T. Moore

vertaald door

Th. Gounet

Neuf Mélodies Irlandaises:

Hélène: ballade, T, Bar (or S, A), (H 40A); La belle voyageuse: (H 42A); L’origine de la harpe: (H 45)

 

http://imslp.org/wiki/Irlande,_Op.2,_H_38_(Berlioz,_Hector)

(alleen de liederen voor S. of A. zijn vermeld)

 

1849

Op.18

H. 119A

en 119B

 

Tristia: bevattend o.a. La Mort d`Ophélie (solo en DUET)

 

http://imslp.org/wiki/Tristia,_Op.18,_H_119_(Berlioz,_Hector)

1850

Op.13

H. 124

 

Fleurs des Landes: o.a. Le Trébuchet,-DUET; Le Matin, Petit Oiseau

 

http://imslp.org/wiki/Fleurs_des_landes,_Op.13,_H_124_(Berlioz,_Hector)

1863

Op.-

H. 139

 

Collection de 32 Mélodies

(allemaal al eerder afzonderlijk gepubliceerd)

 

 

 

Opmerkingen:

 

1840

Op.7

H.81A

T. Gautier

Les Nuits d`Eté

 

Indien compositie vet gedrukt : daar wordt momenteel door mij aan gewerkt

1844

Op.-

H.94 (B)

Alex. Dumas

La belle Isabeau

 

Indien cursief/ vet: optie om te gaan doen

 

Er bestaat een (mezzo met piano) verzamelbundel met 24 melodies: bevattend……..

Poèmes irlandais Op.2 (Le coucher du soleil - La belle voyageuse - L'origine de la harpe - Adieu Bessy - Elégie);  La Captive Op.12 - Fleurs des Landes Op.13 (Le Matin - Petit oiseau - Le Jeune pâtre breton - Le Chant des bretons)
Feullets d'Album Op.19 (Les Champs - Zaïde - Le Chasseur danois) - Je crois en vous (sans opus); Les Nuits d'été Op.7 (Villanelle - Le Spectre de la rose - Sur les lagunes - Absence - Au cimetière - L'Ile inconnue); Tristia Op.18 (La Mort d'Ophélie); Toi qui l'aimais, verse des pleurs (sans opus); Le Maure jaloux (sans opus); echter momenteel niet te koop bij:  http://www.sheetmusicplus.com/title/melodies-24-sheet-music/19469572. Dit is te begrijpen omdat bijna alle liederen gratis te downloaden zijn via Internet.

 

 

Noten:

(1). Zijn vader hervatte de betalingen weer in 1827

(2). Het stuk wordt altijd aangeduid als een vervolg op de Symphonie fantastique,..en dus verwijzend naar Harriet Smithson, maar het vond zijn oorsprong in zijn andere liefde, namelijk Camille Moke. In Lelio is het probleem te herkennen wat bij Berlioz vaker voorkomt; is het stuk voor de concertzaal of voor het theater bestemd? Het is een soort voordracht met muzikale illustraties.

(3). Voor de plaats van Berlioz in de opera geschiedenis wordt allereerst verwezen naar een eerder verschenen artikel hierover (zie m.n. hoofdstuk 9 het begrip ‘Grand Opéra).

(4): Volgens Peter Bloom ( p. 119) zou de cyclus een reflectie kunnen zijn van het mislukken van zijn huwelijk met Harriet en zijn keuze voor de toekomst met zijn maîtresse Marie Récio. The original piano version had a single dedicatee – Louise Bertin, whose father, Louis Bertin, was editor of the Journal des débats, for which Berlioz wrote musical criticism and other articles. Deze cyclus was oorspronkelijk voor mezzosopraan of baritone/ tenor; Louise (Louise- Angelique Bertin) (1805- 1877) was dichteres en componiste.

Berlioz herbenoemde (na zijn orkestratie) Villanelle/ L`absence /Au cimetiere /L`Ile voor mezzo/ tenor (Cimetière alleen voor tenor); Spectre  voor contralto en Lagunes voor bariton of contralto of mezzo. De ‘sleutels’ van Le spectre en Les Lagunes zijn in 1856 dan ook veranderd: Le Spectre van D. groot naar B groot en Les Lagunes van G. klein naar F. klein.

 

Each of the six songs of the orchestral cycle was dedicated individually, to singers well known in Germany, some of whom had performed Berlioz's music there: Louise Wolf ("Villanelle"), Anna Bockholtz-Falconi ("Le spectre de la rose"),Hans von Milde ("Sur les lagunes"), Madeleine Nottès (noot 5b) ("Absence"), Friedrich Caspari ("Au cimetière") and Rosa von Milde ("L'île inconnue"). Orchestratie van Villanelle: 1856 ; Spectre 1855 of 1856; Lamento: 1856; Absence: 1843; Au cimetière: 1856; L`Ìle inconnue: 1856

Berlioz heft zelf trouwens alleen maar Absence en Le Spectre in orkestvorm gehoord.

Vanwege de nieuwe sleutels zou men wel kunnen concluderen dat Les Nuits eigenlijk niet (meer) als een cyclus gezien moe(s)t worden, want je had er minstens twee zangers tegelijk voor nodig.

(5b). Over (Kammersängerin)Madame Kratochwill- Nottès is niet veel meer te vinden dan een opmerking ‘dat zij een sterke zangstem had, maar wat moeite met de hoge noten’:

https://books.google.nl/books?id=NyPsNbLpntEC&pg=PA306&lpg=PA306&dq=madame+Nottes&source=bl&ots=oVHhRwp7GS&sig=57Uvj8WqWXJJnv5C3-NpcCJDg1g&hl=nl&sa=X&ved=0CCIQ6AEwAGoVChMI8cfVucqXyAIVC-caCh1Nkgv5#v=onepage&q=madame%20Nottes&f=false 

 

voor meer info over Nuits `d Eté: https://en.wikipedia.org/wiki/Les_nuits_d%27%C3%A9t%C3%A9

 

De georkestreerde versie en een piano- uittreksel daarvan zijn te vinden op: http://imslp.org/wiki/Les_nuits_d'%C3%A9t%C3%A9,_Op.7,_H_81_(Berlioz,_Hector) ; de Engelse vertaling hier is van Percy (Edward)Pinkerton, die veel liederen voor Berlioz heeft vertaald (en de Duitse versie is van Peter Cornelius). Humphrey Procter- Gregg heeft voor de International Music Company een nieuwe Engelse vertaling gemaakt.

Hieronder worden een aantal –veel gebruikte- uitgaven vermeld. Ik heb hiervan niet verder uitgezocht wat de verschillen op het gebied van de pianobegeleiding. Ik kon ook niet goed vinden (op Internet) of uitgave C., gebaseerd op de Augener publicatie, afgeleid is van een georkestreerde versie en of A. gebaseerd is de oorspronkelijke pianobegeleiding van Berlioz.

        https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS7Zdi1Nvr_vDP2D-Mn80eirw7yBZZe6i-xpdLCqBeRi5xCfZQDGnxgMA

       https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS-CA4IHbIMTUl9vDiwGj_IVabmu2hA4cjRZ5Xi_0YtDJmurlmM8fHp

        https://encrypted-tbn3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQdVnDku4NkqhW97Bh-YjrTClcBZNXsi59nY4I9eqR2VXh2uoxFVd-bIA

          http://i.prs.to/sm/t/orig/ISMN9790220201233.jpg

A.Bärenreiter Urtext Edition

For medium voice and piano

Piano- versie van georkestreerde  versie (ook in High verkrijgbaar);

B.1.International Music Company

High : Voice and Piano

B.2. International Music Company

Low : Voice and piano

C. Stainer and Bell

Mezzo-soprano or Tenor and Piano. A completely revised edition of the original Augener publication based on the 1841 Paris version (Robin Bowman-Engelse vertaling)

Verder bestaan er nog uitgaven van o.a.

Hal Leonard/ G. Schirmer

Voice and piano (high en low)

 

En diverse uitgaven met orkest

Op: http://imslp.org/wiki/Les_nuits_d'%C3%A9t%C3%A9,_Op.7,_H_81_(Berlioz,_Hector)  staan twee versies van Les Nuits d`Eté : versie voor mezzo: Peter Cornelius (1824-1874), German text ; Collection de 32 mélodies pour une ou plusieurs voix et choeur par Hector Berlioz.; Paris: S. Richault, n.d.[1863]. Plate R. 13682.

Lage versie: French; Publisher Info.: Paris: Costallat & Cie., n.d.(ca.1900). Plate C. & C. 709

 

Volgens Graham Johnson echter zijn de meest gebruikte uitgaven allemaal gebaseerd op de (bovengenoemde) Costallat uitgaven, die een piano-orkest- reductie hebben.

 

François Lesure heeft echter een nieuwe uitgave verzorgd die uitgaat van Berlioz` originele pianobegeleiding. Deze is verschenen in de Collection Patrimoine, XVII (Éditions Musicales de Marais, 1992); als gevolg hiervan is bijv. de lange piano inleiding bij Le Spectre (gebaseerd op de orkest versie) vervangen door een enkele piano intro- maat.

 

(5). Hij verbood publicaties van zijn symfonieën omdat hij zelf controle wilde uitoefenen op uitvoeringen ervan.

(6). Zijn brieven zeggen nauwelijks iets over zijn relatie met haar. Zie ook: http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=34747135 . Voor brieven van haar: http://www.hberlioz.com/famille/femmes.htm#8551

(7 ) Béatrice et Bénédict werd in Baden- Baden goed ontvangen, maar kwam pas in 1890 naar Parijs en Berlioz was de Franse kritiek op zijn werk inmiddels zo beu dat hij zelfs geïrriteerd was toen critici in Parijs het stuk verwelkomden, alsof zijn eerdere muziek afschuwelijk was.

Béatrice et Bénédict is een opéra- comique in twee bedrijven op een libretto van Berlioz, gebaseerd op het blijspel Much Ado About Nothing van William Shakespeare, waar hij de randfiguren uit schrapte en zich richtte op de kibbelende geliefden Béatrice en Bénédict.

Hij schreef het stuk in opdracht van de directeur van het nieuwe theater van Baden- Baden en werkte eraan van 1860 tot 1862. De muziek is vaak toverachtig en vederlicht, maar het libretto is flinterdun en tussen de muziekstukken bevinden zich hele lappen gesproken tekst. De opera is daardoor nooit tot het standaardrepertoire gaan behoren. Sommige stukken zijn echter wel erg mooi zoals het duet tussen Héro en Ursule aan het eind van de eerste acte. De eerste scènische opvoering in Nederland had pas plaats in 2001.

Korte samenvatting:

In en rond het paleis van Léonato, gouverneur van Messina (Italië ).

(1ste akte) Léonato verwelkomt Don Pedro met zijn leger na de overwinning op de Moren. Léonato`s dochter Héro wacht opgewonden op haar verloofde Claudio. Béatrice, de nicht van Léonato, houdt soldaat Bénédict voor de gek. Nadat Béatrice vertrokken is, stelt Don Pedro voor dat Bénédict met haar trouwt, maar hij wil vrijgezel blijven.

Terwijl hofmuzikant Somarone met zijn koor het bruiloftslied repeteert, besluiten Don Pedro en Claudio koppelaars te worden. Ze zorgen dat Bénédict hen hoort als ze bespreken hoeveel Béatrice van hem houdt. Héro en haar hofdame Ursula zorgen op hun beurt dat Béatrice hoort hoeveel Bénédict van haar houdt. Héro en Ursula komen naar de tuin om te ontsnappen aan al het feestrumoer. In ‘Nuit paisible et sereine’ wordt Héro`s opgewonden melancholie (over haar liefde voor Claudio) gekalmeerd door het spel van maanlicht en schaduw, het geluid van de nachtegaal en het aroma van de lentebloemen.

(2de akte) Béatrice geeft heimelijk toe dat ze verliefd is op Bénédict, maar in het openbaar doet ze net alsof ze niet wil trouwen. Als Héro haar bruidskleed aantrekt , komt Béatrice Bénédict tegen. In een bruilofstmars gaan de feestgangers naar Don Pedro. Héro en Claudio tekenen hun huwelijkscontract. Dan vraagt Don Pedro: ‘Wie trouwt er nog meer’? Bénédict zegt dat hij Béatrice uit medelijden trouwt. Zij stemt in om zijn leven te redden. Ze stoppen met hun gekibbel en iedereen viert feest.

 

Bronnen:

Gedrukte:

Alan Riding & Leslie Dunton- Downer, Opera (Unieboek Focus), Houten, 2007

Leslie Orrey, Opera, de fascinerende geschiedenis van het muziektheater (oorspr, Opera, A Concise History), Baarn 1989

Peter Bloom, The Cambridge Companion to Berlioz, Cambridge U.P., 2000, m.n. chapter 8

Robert Clarson- Leach/ Jos van Leeuwen, Gottmer Componistenreeks: Berlioz, (1983- 1990)

Pierre Bernac, The Interpretation of French Song, U.S.A., 1976

Graham Johnson & Richard Stokes, A French Song Companion, O.U.P.,1999

The New Grove Dictionary of Music & Musicians, Stanley Sadie, London, 1980

 

Websites:

https://en.wikipedia.org/wiki/Les_nuits_d%27%C3%A9t%C3%A9

http://www.theberliozsociety.org.uk/HectorsLadies2.html

http://www.hberlioz.com/Photos/BerliozPhotos7.html

https://en.wikipedia.org/wiki/D._Kern_Holoman

http://www.hberlioz.com/Libretti/Irlande.htm#belle etc.

http://imslp.org/wiki/List_of_works_by_Hector_Berlioz

http://imslp.org/wiki/New_Edition_of_the_Complete_Works_(Berlioz,_Hector)

 

 

Terug naar de pagina  Muziek   of de  Home-page  van Charlotte Anna Hansson