MARTHA von SABININ (1831- 1892)

 

Het was niet gemakkelijk om informatie te vinden over Martha von Sabinin. Het Sophie Drinker Instituut heeft een korte biografie online en de inleiding bij de Acht Lieder opus 1 volgt deze gegevens vrij precies, evenals de New Grove of Music and Musicians. Behalve deze biografie is er echter over haar erg weinig (nieuwe) informatie beschikbaar. Dit vraagt om een gedegen onderzoek naar

Martha`s leven in beide periode`s (van vóór en na 1860)!!

 

1830

1840

1850

1860

1870

1880

1890

 

Kopenh.

                            Weimar

Martha in dienst van Tsarina/ Petersburg; lid van Orde van Barmhartigheid

 

 

 

bij C. Schumann/ Liszt

 

 

W: Karel FrederikX Maria Pawlowna: Zilveren Tijdperk

                    Karel Alexander    X    prinses Sophie der Nederlanden

R:  Nicolaas I X Alexandra Fjodorowna Romanowa (1860)

          Alexander II   X  Maria Alexandrowna (1880)

Alex.III X Dagmar (M. Fjodorovna)

Nic.II

https://lh3.googleusercontent.com/FPIBinu5xnZtNSyvEWKNu0yV6cWSv56cD4hMu1wfRoJxAXxnzTSMMbnrISM8pKRCScvfbEw=s94

Thüringen met Groothertogdom

Saksen-Weimar-Eisenach

https://lh3.googleusercontent.com/rpSJBwWbm35CbnHrxw49jTcR_ZBUpX3qdWtXLltb4gTk0BAasA-_F7L7-Mng8sD3UbEymw=s102

Saksen- Weimar- Eisenach in het Duitse Rijk (1871)

https://lh3.googleusercontent.com/fibDx-VGUVg7x0HPWcKreePH4mGrcS5z50LMx79JsAz3JV3Eyru21Iys3DS_x9QjgT3_=s148

Uitbreiding Russische Rijk: 1613- 1914

https://lh3.googleusercontent.com/X9xFs1ZUuG3l_M3_TsFKXeVmfli9HxScMYyjKGf3GxmL7prL-AUVC0DZkoFp4FIXKoiOPA=s131

De Krim in het Russische Rijk ca. 1897

 

Martha (von) Sabinin, in het Russisch Marfa Stepanovna Sabinina, werd –volgens de Russische Juliaanse kalender- op 30 mei, of op 11 juni 1831 volgens de Deense gregoriaanse kalender, in Kopenhagen geboren. Haar vader, Stepan Karpowitsch Sabinin (1789–1863)  was als Russisch- orthodox geestelijke aan de Russische ambassade aldaar werkzaam. In 1837 verhuisde de familie met het Russische gezantschap naar Weimar en Stepan, die tevens theoloog en historicus was en vele talen sprak, werd daar proost en biechtvader van de naar Weimar uitgehuwelijkte tsarendochter Grootvorstin Maria Pawlowna (von Sachsen- Weimar- Eisenach). Martha`s moeder, Alexandra Timofejewna (geb. Weschtscheserowa) (1807- 1882) schilderde, speelde piano en vertaalde, onder andere, Goethe in het Russisch. Martha was het vijfde van 12 kinderen. De niet al te rijke, maar zeer gastvrije familie, die in het vroegere huis van Frau von Stein aan ‘der Ackerwand’ woonde, vormde een belangrijk ‘trefcentrum’ in Weimar en werd door veel kunstenaars, schrijvers, geleerden, geestelijken diplomaten bezocht.

Martha kreeg les aan de door Goethe gestichte tekenschool, zangles van de tenoren Heinrich Theodor Knaust en Franz Gőtze, maar het belangrijkst waren de piano- en theorielessen -vanaf 1839- van Gustav Kellner en Johann Gottlob Tőpfer, een leerling van Hummel. Tőpfer werkte als organist bij de stadskerk St. Petrus en Paulus in Weimar en Martha bestudeerde bij hem de muziek van Kullak, Steibelt, Dussek, Cramer, Mozart, Haydn en Beethoven.

Vanaf 1843 deed ze mee aan bijeenkomsten van de Singverein (Zangvereniging). Vanaf 1849 organiseerde ze zelf muziekavonden en speelde ze piano bij Hofsoirees.

 

https://lh3.googleusercontent.com/RfbMZr8XOh5mzQnk-7_AVZD32bng2VzDleU7kOGcVKnhp1mVcLfMyYji9Q77Ue2P7zpHXg=s85

https://lh3.googleusercontent.com/Jx6rGv9zXvGrlQpdIeHl_LSTdtARWl5tGb_WPP2-o6zV8EjseROMHZz9MDmFSDJJT8cb=s85

https://lh3.googleusercontent.com/rTL2TqZv80SvpxL07JbgW-WlGuZmAaC301vAwOXQ-0vf2AzJpl-Wm13dPcwoIF0uBL3lRQ=s114

https://lh3.googleusercontent.com/wweo37TnmJcP4TETOjoofxY78LFTSqNCXI46n6dAh_HlN2LpGGGP9nU4Cq-8uvNf-_26Iw=s155

https://lh3.googleusercontent.com/1K9DYszfJTyVxmSGjdKvN5aXflSuRIyB2WFHUwSKcHe11ldeNt1-KRgd5eahnYqU4ffH-w=s126

https://lh3.googleusercontent.com/ynppqvDjPeLLCOruxIOR6SRsA8ZDtej5Px-1TpQz1lsvoBqK2_6hAkxxqUVj5FO0YcPViw=s85

https://lh3.googleusercontent.com/OD8HD8Ih7LZuxPDuU4v583TdTR9TO9FIH6tpU2N56-7VF0NCZv20OscKgym7VUouc9esQns=s85

https://lh3.googleusercontent.com/dWSWJ37Bxmd0jY91UsvNkOuC-t142zj3zRlpshPpNUdhGRIr_ybJ1NHEZYBMvaE_XumViA=s85

Martha Sabinin

Grootvorstin Maria Pawlowna

(1786-1859)

Het voormalige huis van

Charlotte von Stein waar de Sabinins nu woonden

Franz Liszt en Johann Gottlob Tőpfer

Schloss Belvedere te Weimar

Clara Wieck (Schumann)

Robert Schumann

Julius Tausch

 

In 1850 vertrok ze met een aanbeveling van de componist Carl Montag naar Clara Schumann in Dresden en –omdat die daar niet was- verder naar Leipzig. Ze studeerde aldaar van 28 mei tot 19 juli piano bij Clara. Van november tot maart 1851 vervolgde ze haar studie in Düsseldorf  -wellicht ook bij Robert Schumann- en ze volgde tegelijk theorieles bij diens assistent -en latere opvolger in de muziekvereniging- Julius Tausch. Clara en Martha raakten bevriend en Clara bezocht haar zelfs in 1854, in haar huis te Weimar (1).

Martha trad in 1851 publiekelijk op samen met Nanette Falk en Karoline Dupré, twee andere leerlingen van Clara, in een concert voor drie piano`s van J.S. Bach, maar ze zong ook alt in het door Robert Schumann geleide koor van de stedelijke muziekvereniging en ze nam zangles bij Sophie Schloss. Robert raadde haar aan vooral verder te gaan met zang in plaats van piano, waar ze niet echt gehoor aan gaf, hoewel ze bij haar terugkomst in Weimar in 1851 wel een zangkwartet oprichtte.

Martha had Franz Liszt in 1841 al eens ontmoet. Liszt verhuisde in 1849 naar Weimar en nadat hij Martha in een concert had gehoord, bood hij haar aan les te nemen bij hem en zijn leerling Peter Cornelius. Hoewel Liszt bij haar ‘tederheid in het spel’ miste, speelde hij graag quatre-mains met haar, liet zich door haar helpen bij zijn lessen, het voeren van zijn correspondentie en bij de correctie van zijn werken. In ruil hiervoor hielp hij haar bij het componeren waarmee ze in 1855 begon. Ze was zeker al een belangrijk persoon in die tijd want Joachim Raff wijdde in 1853 zijn Romanze op. 41 aan haar en Ingeborg von Bronsart componeerde in 1859 een Fuga ‘über die Namen Maria und Martha von Sabinin’.

 

https://lh3.googleusercontent.com/4WRIehD15jnAYc3uBDyp0nXqZjUtIwpGwnB462no8a2u5uakob3q2p1JideRca7DAI8Ufg=s85

https://lh3.googleusercontent.com/3NZLUobFh9k9qyC1JPpASM4uCPa2rRZJWkKAIcAOmz_fIJTsSF_p0an-32wUSLtUg80-vA=s85

https://lh3.googleusercontent.com/pkXLMh08DSINlVOkYp75u0JsvF-YZvdZ7L-noyR-Rc8NxSegJC_uNGmqNDdp0mYZyk1ogQ=s85

https://lh3.googleusercontent.com/-gF4CIzXooP7wPYZIF-LbBdi3fDUyezp6oTVtGdY69JNjSbTaEng8TbgnpMjXc8f-0yY=s85

https://lh3.googleusercontent.com/C25fNW0wAcuzcAOaAN_RkD5fsEgq_x0GTiZIk7Iny1O0rye_nsLtofNEpfRJc-hGWmIaK-Q=s85

https://lh3.googleusercontent.com/xbYKcGgeEJmrf7NStk2Al2Ts5V_vyL-RTjY_ITw58x6L9-Eq-MeaUDUEoKAjgitadALAgg=s85

https://lh3.googleusercontent.com/Z3qk-2G8sIY-Hyt-eEU-bNeF_8UxSyAhjaiJgIjMYPCLfamvzmoEfoae8PNrVujuwVyIZg=s85

https://lh3.googleusercontent.com/TNX29QIoUdz6D3Z_jMvUqlk09f4oYUvMvjVwRb0gckJ02wm0hN7tlNFHbeD3oc5AiTs3UQ=s85

https://lh3.googleusercontent.com/RJhT2SXwYhKbOJWFrnbPM9iNQ81BmDq5OnHx2ffkmcU824YpsvH2s_5lQW9PXqkh7sGR9g=s85

https://lh3.googleusercontent.com/1PGbLCTevkGrEFg0QLFg6_biEQ4BemT2wdFyk9ygSeg6X9yhr4_0X6gxM7B-QKwr7hHoMk8=s114   

Franz Liszt

(1811-1886)

Peter Cornelius

(1824- 1874)

Franz List met (zijn 2de levensgezellin) Carolyne von Sayn-Wittgenstein

(1819-1887)

Franz Liszt en

(de spionne?)

Agnes Street-Klindworth

(1825-1906)

Joachim Raff

(1822- 1882)

Ingeborg Bronsart von Schellendorf (geb. Starck)

(1840-1913)

Groothertogin Sophie von Sachsen - Weimar- Eisenach

(1824- 1897)

Grootvorstin Olga Nikolajewna Romanowa (1822–1892) koningin van Württemberg

Alexandra Fjodorowna Romanowa

(1798- 1860)

Weimar Sophien-stift

 

In 1853 benoemde Groothertogin Sophie von Sachsen- Weimar- Eisenach Martha tot hofpianiste en liet haar de pianolessen van haar dochter, prinses Maria, geven. In 1855 werd ze in Stuttgart voorgesteld aan Grootvorstin Olga Nikolajewna Romanowa. Haar spel aan het Hof was zo`n succes dat zij overwoog naar Stuttgart te verhuizen. Op het eind van hetzelfde jaar maakte ze met haar moeder een reis naar Moskou en St. Petersburg waar ze speelde voor Alexandra Fjodorowna Romanowa (Charlotte van Pruisen), de weduwe van de tsaar. Begin 1856 gaf Martha naast privélessen ook muziekles aan het Sophien-stift in Weimar, een instituut voor adellijke jonge meisjes en voorjaar 1857 reisde ze voor de tweede keer naar St. Petersburg en Moskou. Gevolg van al deze contacten was dat haar baan aan het Saksische- Weimar Hof en de pianolessen aan prinses Maria werden overgenomen door Aline Hundt, ook een protegé van Liszt en dat Martha in 1860 voor acht jaar in dienst kwam van het Hof van de tsaar in St. Petersburg. Daar ging zij muziekles geven aan grootvorstin Maria Alexandrowna en grootvorst Sergei Alexandrowitsch). Na 1862 hielp ze ook bij de opvoeding van Maria Alexandrowna. Omdat ze als hofdame niet meer publiekelijk mocht optreden en geen beroep mocht uitoefenen, kwam er hiermee een eind aan haar professionele (muziek)carrière. Vermoedelijk werd Martha Sabinin, die voortaan ‘Sabinina’ werd genoemd, later nog in de adelstand verheven.

 

Voortaan was ze werkzaam op godsdienstig en charitatief terrein: van 1866 tot 1868 zette ze zich in, net als tsarina Maria Alexandrowna, voor de stichting van een Russische afdeling van het Rode Kruis. In 1868 trad Martha in bij de -door de tsarina gestichte- Orde van de Zusters van Barmhartigheid, waar ze abdis werd. De tsarina stuurde haar tijdens de Frans- Duitse oorlog van 1870/71 naar dat oorlogsgebied.

Als ze niet elders verbleef, woonde Martha op het landgoed van haar vriendin, barones Maria Frederiks, op de Krim. Daar begon ze  in 1872 aan de bouw van een kerk, zat in het bestuur van de daarbij behorende gemeente en verbouwde er wijn. In 1876 zond de tsarina haar naar Belgrado om daar een veldlazaret op te richten. In hetzelfde jaar bezocht Martha ook Rome waar ze de groeten ontving van Liszt (2) en in 1877/78 vertrok ze naar Roemenië om voor lazarettreinen te zorgen. Martha organiseerde een ziekenhuisboot voor de Donau, richtte in St. Petersburg een lazaret in en stichtte elders nog talrijke ziekenhuizen. Ze kreeg hiervoor in totaal zes medailles.

Martha schreef in 1880 haar herinneringen op. In de nacht van 9 juli 1882 kwamen haar moeder en vier van haar zussen die ook op de Krim woonden, om door roofmoord. Zij ontsnapte hieraan omdat ze op reis was. Tien jaar later stierf ze ten gevolge van een beroerte op 14 (= 26) december 1892 in Odessa (3).

 

https://lh3.googleusercontent.com/cU78RCdfEDRBkNp6vfCxt1gWErYaVkAMmcqXP2DQD6a2sFESJyx91ya91CzMuHSUfRdKuyU=s85

https://lh3.googleusercontent.com/StChvwA-WF-aOM53Leb8XXtYAWZs8bh-lV4Z7p5O_zRaq5B6adqpR6XDmALu4lt4c9AIKA=s85

https://lh3.googleusercontent.com/ag4DFLBie67PhYoD2tcpIqfPO9RwYLmEE3TFCAX8u0K0gh2iLJHpzkWedhFRcAJ6tYkJ=s90

https://lh3.googleusercontent.com/vsVJVn0zmLyMgxPnRym43rOEYCCfgPbLowlMELrqfjFrxzCYUuikeUL6cYctUF-7rjxYkuo=s94

https://lh3.googleusercontent.com/Y_qnk6OAnmyhR6N_f1SDmy6kVy-zXkJW7Kuo3Pwv8C7g8PG62IiC1W49Jv6DRK7Sjp84L5k=s115

https://lh3.googleusercontent.com/aO5LfzKXYV2KAzOhypfxAwuSEAKyZ3FTHb5eGSvZ48sSxIdE-ily5MLAqLM8oQv-TnXX6w=s85

https://lh3.googleusercontent.com/LXEoMI4wIAH4ptRP6PgTowY1oPIKMs4UFTGdT31Ej-O6bXg2MgsFUx2-DeXfwpVxoSiH=s85

https://lh3.googleusercontent.com/k2cIYSDbyBUKCj4LbCNzQJCljJY503L4MjuJWtCHdQ1Jzu_1ja8UhBXRe2f-OQXcccQLFQ=s85

tsarina Maria Alexandrowna (1824-1880)

De organisatie van het Rode Kruis in het Russische Rijk begon vanaf 1876 op basis van de Kruisverheffing van de Zusters van Barmhartigheid. De leden droegen een speciale badge in de vorm van een rood kruis met een embleem erin.

Martha als non

met medailles

Martha Sabinin`s Acht Lieder opus 1

Links boven eerste druk, rechts nieuwe uitgave 2017

 

Martha Sabinin werd als pianiste vooral als ‘leerling van Franz Liszt’ genoemd. Met betrekking tot het componeren is dat niet het geval, hoewel Liszt haar duidelijk hierbij steunde. Naast haar pianowerken ‘Portraits musicaux. 11 Pièces de Salon op. 5 (1862)’, schreef Martha in totaal 22 liederen en een ballade voor Stimme und Klavier (opus 1 – 4 en twee losse liederen op tekst van de Russische dichter Fjodor Iwanowitsch Tjuttschew (1803-1873). Haar opus 3 droeg ze aan Liszt op. Verdere manuscripten en het ontwerp van een opera gelden tegenwoordig als ‘vermist’.

 

Haar ‘Acht Lieder opus1’ die door de critici zeer positief werden beoordeeld -opmerkelijk vond men ze, en dat van een vrouw..-, verschenen in 1855 bij F. Whistling in Leipzig. Ze waren opgedragen aan Marie Antonie (Tony) von Hopffgarten die later met Von Scheve trouwde. De dochter van de ‘kapitein’ van Schloss Weimar, Ludwig Ernst von Hopffgarten, had net als Martha nauwe contacten met de vorstenfamilie, maar geen muzikale ambities.

De teksten van opus 1 zijn van Julius Sturm (Julius Stern), August von Platen, Jean Paul (uit ‘Flegeljahre’), Thelyma Nelly Helene Branco (Dilia Helena), Goethe en Heinrich Heine.

Op http://www.lieder.net/lieder/get_settings.html?ComposerId=10293 zijn de (meeste) teksten van de liederen van opus 2, 3 en 4 te vinden. Opus 2 (Sechs Gesänge für 1 Singstimme mit Pianoforte) en opus 3 (Sechs Gedichte für 1 Singstimme mit Pianoforte) werden in 1859 uitgegeven te Weimar door Kühn, Opus 4 ‘Rolfs Fahne’(Ballade) in 1860 te Leipzig bij Schuberth und Co. Ik heb nog geen ‘moderne’ uitgaven hiervan gevonden.

 

Aan deze tekst is voor het laatst gewerkt op 5 februari 2018

 

Noten:

(1). https://www.schumann-portal.de/martha-von-sabinin-1377.html:  About her meeting with Robert and Clara Schumann, Marfa Sabinina left interesting notes that were first published in German by Lossewa Olga in 1997. (OL: Marfa Sabinina und ihre Erinnerungen an Clara und Robert Schumann. In: Schumann Studien. Sinzig 1997, p. 195. -224)

(2). Liszt, Franz; Street-Klindworth, Agnes; Pocknell, Pauline (2000). Franz Liszt and Agnes Street-Klindworth (gedigitaliseerd door GoogleBooks):

 https://books.google.nl/books?id=Vqhx_UtPwacC&pg=PA162&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false:  Franz Liszt and Agnes Street- Klindworth: A Correspondence, 1854-1886, p. 162

(3). Volgens http://www.sophie-drinker-institut.de/cms/index.php/sabinin-martha was dat Odessa; http://www.wikiwand.com/en/Martha_von_Sabinin en

https://www.google.nl/search?q=Martha+von+Sabinin&source=lnms&sa=X&ved=0ahUKEwjasOazhtXYAhUhLcAKHfLtBZEQ_AUICSgA&biw=1366&bih=662&dpr=1  zeggen op de Krim of Jalta. Ik ben geneigd Odessa te geloven omdat het artikel van het Sophie Drinker Instituut veel originele handschriften gebruikt

 

Bronnen:

Gedrukte:

Inleiding van Dr. Kadja Grőnke bij Martha von Sabinin, Acht Lieder opus 1 ( januari 2017)

Pauline Pocknell, Martha von Sabinin, in The New Grove of Music and Musicians, London 2001

 

Websites:

https://en.wikipedia.org/wiki/Martha_von_Sabinin

http://www.sophie-drinker-institut.de/cms/index.php/sabinin-martha

https://www.schumann-portal.de/martha-von-sabinin-1377.html

http://www.interlude.hk/front/the-spy-who-loved-meliszt-and-agnes-street-klindworth/

 

Terug naar de pagina  muziek